Tabela Księżyce
tabela
Księżyce II Księżyce II

Ziemia

Księżyc Księżyc
ksiezyc1.jpg (90 kB)

Księżyc jest jedynym naturalnym satelitą Ziemi. Jego odległość od środka Ziemi zmienia się i wynosi od 356 000 km do 407 000 km (średnio 384 400 km, tj. 60.3 promienia Ziemi). Przyspieszenie grawitacyjne na Księżycu jest około sześciokrotnie mniejsze od ziemskiego. Temperatura jego powierzchni zmienia się w zakresie od +140°C do -190°C, ale 1 m pod powierzchnią jest w przybliżeniu stała i wynosi -30°C. Powierzchnia Księżyca pokryta jest kraterami o silnie zróżnicowanych rozmiarach. Materiał pokrywający powierzchnię (warstwa ok. 4 m) stanowi drobny, lekki (1 g/cm3) pył zbudowany z SiO2 (50-70%), Al2O3, FeO, CaO, TiO2. Jego średni wiek wynosi 3.7 mld lat (najstarsze fragmenty skał mają około 4.6 mld lat). Księżyc posiada resztkową atmosferę o gęstości mniejszej niż jedna bilionowa gęstości atmosfery ziemskiej.
Dzienne przemieszczenie się Księżyca na ziemskiej sferze niebieskiej względem gwiazd wynosi około 13°. W zależności od położenia względem Słońca Księżyc jest różnie oświetlony. Czas upływający pomiędzy dwiema identycznymi fazami wynosi 29.5306 dnia (tzw. miesiąc synodyczny). W wyniku wzajemnych oddziaływań pływowych czas obrotu Księżyca wokół swojej osi uległ synchronizacji z okresem obiegu wokół Ziemi. W jej kierunku Księżyc zwraca stale jedną swoją stronę, ale istnienie tzw. libracji powoduje, że możliwe jest z Ziemi obserwowanie łącznie (lecz nie jednocześnie) 59% powierzchni Księżyca.

Inne ilustracje: ksiezyc2.jpg (69 kB)


Księżyce Marsa

Phobos Fobos
phobos1.jpg (9 kB)

Fobos to większy i bliższy planecie spośród dwóch księżyców Marsa, odkrytych w 1877 przez amerykańskiego astronoma A. Halla. Średni promień orbity Fobosa wynosi 9323 km, zaś okres obiegu dokoła planety - 7 godzin 39 min (jest on mniejszy od okresu obrotu Marsa wokół własnej osi, przez co dla obserwatora z Marsa wschodzi na tamtejszym zachodzie, a zachodzi na wschodzie).
Bryła Fobosa jest w przybliżeniu elipsoidą o długościach osi równych: 27, 21 i 19 km oraz masie 11 900 mld ton. Albedo wynosi 6% a pokryta pyłem powierzchnia posiada widoczne rysy i kratery, z których największy ma średnicę 10 km. Średnia gęstość Fobosa wynosi około 2 g/cm3, a przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni równe jest 0.0063 m/s2. Fobos jest najprawdopodobniej przechwyconą przez Marsa planetoidą, która spadnie na jego powierzchnię za około 100 mln lat.

Inne ilustracje: phobos2.jpg (18 kB), phobos3.jpg (4 kB).


Deimos Deimos
deimos1.jpg (8 kB)

Deimos jest drugim, licząc od powierzchni planety, satelitą Marsa. Jego średnia odległość od planety wynosi 23 460 km. Wymiary Deimosa to 11x12x15 km, pokryty jest on licznymi kraterami. Podobnie jak Fobos, jest prawdopodobnie przechwyconą przez pole grawitacyjne Marsa planetoidą. Odkryty został w 1877 przez A. Halla.

Inne ilustracje: deimos2.jpg (4 kB)


Księżyce Jowisza

Metis Metis
metis1.jpg (14 kB)

Metis jest najbliższym satelitą Jowisza. Wraz z Adrasteą leży wewnątrz głównego pierścienia Jowisza, około 128 000 km od środka planety. Być może stanowią one źródło materiału dla tego pierścienia. Obecnie bardzo mało wiemy o tym księżycu.


Adrastea Adrastea
adrastea1.jpg (6 kB)

Adrastea jest drugim z kolei satelitą Jowisza. Podobnie jak Metis leży wewnątrz jego głównego pierścienia, stanowiąc być może dla niego źródło materiału. Obecnie posiadamy bardzo mało informacji o tym księżycu.


Amaltea Amaltea
amaltea1.jpg (7 kB)

Amaltea jest jednym z mniejszych księżyców Jowisza. Odkryta została w 1892 roku przez Edwarda Emersona Barnarda. Jest pierwszym satelitą Jowisza odkrytym po księżycach galileuszowych. Amaltea jest nieregularną bryłą, usianą kraterami, których rozmiary są relatywnie duże w stosunku do rozmiaru satelity.


Thebe Tebe
thebe1.jpg (30 kB)

Szczegółowe badania zdjęć, nadesłanych na Ziemię przez Voyagery 1 oraz 2 doprowadziły do odkrycia wielu nowych satelitów Jowisza. Jednym z nich był Tebe, początkowo noszący prowizoryczne oznaczenie 1979J2. Okrąża on planetę jeden raz w ciągu 16 godzin i 11 minut, w średniej odległości około 222 000 km od środka planety. Poza tym nasza wiedza o tym satelicie jest niewielka.


Io Io
io1.jpg (62 kB)

Io jest trzecim pod względem wielkości satelitą Jowisza, oznaczonym numerem I. Odkryty został w 1610 przez Galileusza i niezależnie przez G. Mariusa, jako jeden z czterech pierwszych (poza Księżycem) satelitów w Układzie Słonecznym. Na Io odkryto ślady aktywnej działalności wulkanicznej. Sondy kosmiczne Voyager zaobserwowały jednoczesną erupcję dziewięciu wulkanów; ich pióropusze unoszą się ponad 300 km nad powierzchnią księżyca.
Choć temperatura na powierzchni Io wynosi średnio około -143° C, to jednak istnieje miejsce związane z działalnością wulkaniczną, gdzie temperatura wynosi około 17° C. Pod względem składu, Io zbudowany jest w większości z materiału skalnego oraz niewielkiej ilości żelaza.

Inne ilustracje: io2.jpg (6 kB)


Europa Europa
europa1.jpg (14 kB)

Europa jest czwartym pod względem wielkości satelitą Jowisza, oznaczonym numerem II. Jego średnica wynosi 3138 km, zaś średnia odległość od planety 670 900 km. Odkryty został w 1610 przez Galileusza i (niezależnie) G. Mariusa, jako jeden z czterech pierwszych (poza Księżycem) satelitów w Układzie Słonecznym. Na powierzchni tego satelity brak jest jakichkolwiek śladów kraterów.
Istniejące teorie na temat wewnętrznej budowy Europy zakładają, że pod grubą na 5 km warstwą lodu może znajdować się ocean o głębokości ponad 50 km. Charakterystyczne ślady na powierzchni księżyca mogą być wynikiem załamania skorupy, wypełnienia jej wodą oceaniczną i zamarznięcia.

Inne ilustracje: europa2.jpg (202 kB)


Ganimedes Ganimedes
ganimedes1.jpg (35 kB)

Ganimedes odkryty został w roku 1610 przez Galileusza i niezależnie przez Ganimedesa Mariusa. Jest on największym satelitą Jowisza i zarazem największym satelitą w Układzie Słonecznym (jego średnica wynosi około 5260 km). Gdyby Ganimedes okrążał samodzielnie Słońce, zostałby zakwalifikowany do grona planet. Podobnie jak Kallisto, zbudowany jest ze skalistego jądra, lodowego płaszcza oraz lodowo-skalnej skorupy.
Ganimedes nie posiada atmosfery, jednak ostatnie obserwacje przy użyciu kosmicznego teleskopu Hubble'a wykazały obecność ozonu na jego powierzchni. Jego powierzchnia wykazuje znaczne zróżnicowanie oraz posiada wyraźne oznaki aktywności geologicznej - góry, doliny i kratery.



Callisto Kallisto
callisto1.jpg (68 kB)

Księżyc Jowisza Kallisto odkryty został w roku 1610 przez Galileusza oraz równocześnie i niezależnie od niego przez G. Mariusa. Jest jednym z czterech pierwszych odkrytych (poza Księżycem) satelitów w Układzie Słonecznym, drugim pod względem wielkości satelitą Jowisza. Jego rozmiar porównywalny jest z rozmiarem Merkurego. Powierzchnia Kallisto jest pokryta dużą ilościa kraterów, czas jej powstania datuje się na około 4 miliardy lat temu (krótko po uformowaniu Układu Słonecznego). Nie posiada dużych łańcuchów górskich, składa się prawdopodobnie z dużego skalistego jądra otoczonego wodą i lodem. Kallisto nie posiada atmosfery.



Leda Leda
leda1.jpg (23 kB)

Leda, najmniejszy satelita Jowisza, odkryta została w roku 1974 przez Kowala. Odkrycie dokonane zostało dzięki zaprezentowanemu powyżej zdjęciu. Leda okrąża Jowisza w odległości ponad 11 mln km od środka planety, czyli prawie sześciokrotnie dalej niż Kallisto. Aktualnie posiadamy bardzo mało informacji o Ledzie.


Himalia Himalia
himalia1.jpg (13 kB)

Himalia, podobnie jak Elara, odkryta została przez C. Perrine w 1904 roku. Jest dziesiątym znanym satelitą Jowisza. 19 grudnia 2000 roku sonda Cassini w swojej drodze do Saturna sfotografowała Himalię z odległości 4.4 miliona kilometrów.


Lizytea

Lizytea odkryta została przez S. Nicholsona w 1938 roku. Jest jedenastym znanym satelitą Jowisza. Aktualnie posiadamy bardzo mało informacji o tym księżycu.


Elara

Elara, podobnie jak Himalia, odkryta została przez C. Perrine w 1904 roku. Jest dwunastym znanym satelitą Jowisza.


Ananke

Ananke odkryta została przez S. Nicholsona w 1951 roku. Jest trzynastym znanym satelitą Jowisza. Orbita Ananke (podobnie jak i pozostałych dalekich księżyców) jest mało stabilna i księżyc ten może zostać kiedyś oderwany od Jowisza przez siły perturbacyjne i stać się planetoidą. Być może Ananke była kiedyś planetoidą, która schwytana została przez pole grawitacyjne Jowisza.


Karme

Karme odkryta została przez S. Nicholsona w 1938 roku. Jest czternastym znanym satelitą Jowisza. Orbita Karme (podobnie jak Ananke, Pazyfae, Sinope i wielu nowo odkrytych księżyców) jest mało stabilna i prawdopodobne jest oderwanie jej od Jowisza. Być może była ona kiedyś planetoidą, przechwyconą przez potężne pole grawitacyjne Jowisza.


Pazyfae

Pazyfae odkryta została przez P. Melotte w 1908 roku. Jest piętnastym znanym satelitą Jowisza. Orbita Pazyfae (podobnie jak m.in. orbity Ananke, Karme i Sinope) jest mało stabilna i księżyc ten jest być może przechwyconą przez pole grawitacyjne Jowisza planetoidą, która w przyszłości może znów się "uwolnić" od swojego potężnego opiekuna.


Sinope

Sinope odkryta została przez S. Nicholsona w 1914 roku. Jest najbardziej zewnętrznym znanym satelitą Jowisza, okrążającym go w odległości 24.7 mln km. Orbita Sinope (podobnie jak i pozostałych najdalszych księżyców) jest mało stabilna. Księżyc ten być może tylko "chwilowo" (stosując kosmiczną skalę czasu) znajduje się pod działaniem pola grawitacyjnego Jowisza i może stać się ponownie planetoidą.


Tabela Księżyce
tabela
Księżyce II Księżyce II